Bolalarda qaysi tug‘ma yurak kasalliklari operatsiyani talab qiladi? Tug‘ma yurak kasalliklari ona qornida yurak rivojlanayotgan paytda yuzaga keladigan tuzilish anomaliyalaridir. Ayrim yurak muammolari faqat muntazam kuzatuvni talab qilsa, boshqalari tug‘ilgandan ko‘p o‘tmay yoki bolalik davrida operatsiya orqali davolanishi kerak. Bugungi kunda bolalar yurak jarrohligidagi ilg‘or usullar tufayli ko‘plab tug‘ma yurak kasalliklarini muvaffaqiyatli davolash mumkin. 1. Yurakdagi teshik (VSD va ASD) Yurak bo‘lmachalari va qorinchalari orasidagi teshiklar qon aylanishiga ta’sir qilishi mumkin. - VSD: Yurakning ikki qorinchasi orasida teshik bo‘lishi. - ASD: Yurakning ikki bo‘lmachasi orasida teshik bo‘lishi. Katta teshiklar yurak va o‘pkaga ortiqcha yuk tushirishi mumkin. O‘z-o‘zidan yopilmaydigan yoki qon aylanishida jiddiy muammolar keltirib chiqaradigan teshiklar jarrohlik yo‘li bilan yoki mos bemorlarda kateter yordamida yopilishi mumkin. 2. Fallo tetradasi Fallo tetradasi — yurakda to‘rtta turli tuzilish nuqsoni birgalikda uchraydigan tug‘ma yurak kasalligi. U chaqaloqlarda ko‘karish, tez nafas olish va ovqatlanish qiyinlashishiga olib kelishi mumkin. Odatda jarrohlik davolash talab etiladi. 3. Katta arteriyalar transpozitsiyasi (TGA) Bu yurakdan chiqadigan ikkita asosiy arteriyaning odatdagi ulanishlari teskari joylashgan jiddiy tug‘ma yurak kasalligidir. Chaqaloqlarda tug‘ilgan paytdan boshlab kislorod yetishmovchiligi va ko‘karish kuzatilishi mumkin. Aksariyat hollarda hayotning dastlabki haftalarida operatsiya kerak bo‘ladi. 4. Aorta koarktatsiyasi Bu tanaga kislorodga boy qon olib boradigan aorta tomirining ma’lum bir qismi torayishidir. Jiddiy torayish yurakning ko‘proq ishlashiga, qon aylanishi buzilishlariga va yuqori qon bosimiga sabab bo‘lishi mumkin. Davolashda jarrohlik yoki kateter orqali aralashuv qo‘llanilishi mumkin. 5. Atrioventrikulyar septal nuqson (AVSD) Bu holatda yurakning o‘rta qismidagi teshiklar yurak klapanlarining tuzilish nuqsonlari bilan birga uchraydi. U yurak yetishmovchiligi va o‘pka qon aylanishida bosim oshishiga olib kelishi mumkin. Ayniqsa, to‘liq AVSD holatlarida erta jarrohlik yo‘li bilan tuzatish talab qilinishi mumkin. 6. Pulmonal atreziya Bu yurakdan o‘pkaga qon oqishini ta’minlaydigan klapan yoki chiqish yo‘li rivojlanmaganligi sababli yuzaga keladigan jiddiy yurak kasalligidir. Yangi tug‘ilgan davrda shoshilinch davolash talab qilinishi mumkin. Yurak anatomiyasiga qarab kateter orqali muolajalar, jarrohlik operatsiyalari yoki bosqichma-bosqich davolash usullari qo‘llanilishi mumkin. Bolalarda tug‘ma yurak kasalliklarining belgilari qanday? Tug‘ma yurak kasalliklarida quyidagi belgilar kuzatilishi mumkin: - Lablar va terining ko‘karishi - Tez nafas olish va nafas qisishi - Ovqatlanish paytida tez charchash va terlash - Yetarli vazn olmaslik - Tez-tez nafas yo‘llari infeksiyalari - Tez charchash va rivojlanishning kechikishi Bu belgilar har bir bolada ham kuzatilmasligi mumkin. Yaqqol ko‘karish yoki jiddiy nafas olish qiyinlashuvi shoshilinch tibbiy ko‘rikni talab qiladi. Operatsiya qilish qarori qanday qabul qilinadi? Har bir tug‘ma yurak kasalligi operatsiyani talab qilmaydi. Davolash qarori kasallik turiga, yurakdagi tuzilish nuqsonining darajasiga, bolaning yoshiga va umumiy sog‘lig‘iga qarab qabul qilinadi. Bolalar kardiologiyasi mutaxassislari tomonidan exokardiografiya va zarur boshqa tekshiruvlar o‘tkazilgach, bolalar yurak jarrohligi jamoasi bilan birgalikda eng maqbul davolash rejasi tuziladi. Nima uchun erta tashxis muhim? Tug‘ma yurak kasalliklarini erta aniqlash yurak va o‘pkada doimiy shikastlanishlarning oldini olishga yordam berishi mumkin. O‘z vaqtida davolash natijasida ko‘plab bolalar sog‘lom va faol hayot kechirishi mumkin. Biroq uzoq muddatli kuzatuv zarurati kasallik turiga qarab farq qiladi. Yodda tuting: tug‘ma yurak kasalliklarida erta tashxis, mutaxassis bahosi va o‘z vaqtida aralashuv bolaning kelajakdagi hayot sifatiga bevosita ta’sir ko‘rsatishi mumkin.