Bolalarda yurak teshigi nima? Yurak teshigi — yurakning o‘ng va chap qismlarini ajratib turadigan devorlarda tug‘ma ochiqlik mavjudligidir. Bu qonning yurak ichida odatdagidan boshqacha yo‘nalishda oqishiga va yurakning ko‘proq ishlashiga sabab bo‘lishi mumkin. Bolalardagi yurak teshiklari odatda ikki asosiy guruhga bo‘linadi: - ASD (Bo‘lmachalararo to‘siq nuqsoni): yurakning yuqori bo‘lmachalari orasida ochiqlik mavjudligi. - VSD (Qorinchalararo to‘siq nuqsoni): yurakning pastki qorinchalari orasida teshik mavjudligi. Har bir yurak teshigi operatsiyani talab qilmaydi. Ayrim kichik ochiqliklar o‘z-o‘zidan yopilishi yoki hech qanday aralashuvsiz kuzatib borilishi mumkin. Bolalarda yurak teshigi qaysi holatlarda operatsiyani talab qiladi? Operatsiya zarurati faqat teshikning o‘lchamiga emas, balki uning yurak va o‘pka qon aylanishiga ta’siriga ham qarab belgilanadi. 1. Yurak teshigining katta bo‘lishi Katta teshiklar yurakdan o‘pkaga odatdagidan ko‘proq qon oqishiga sabab bo‘lishi mumkin. Bu yurakning ish yukini oshirib, vaqt o‘tishi bilan yurak yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin. 2. Yurak yetishmovchiligi belgilarining paydo bo‘lishi Chaqaloqlarda tez nafas olish, ovqatlanish vaqtida charchash, haddan tashqari terlash va yetarlicha vazn olmaslik muhim belgilar bo‘lishi mumkin. Dori-darmon bilan davolashga qaramay alomatlar davom etsa, jarrohlik aralashuvi kerak bo‘lishi mumkin. 3. O‘pka qon tomirlaridagi bosimning oshishi Yurak teshigi tufayli o‘pkaga ortiqcha qon oqishi vaqt o‘tishi bilan o‘pka qon tomirlaridagi bosimni oshirishi mumkin. Qon tomirlarida doimiy shikastlanish yuzaga kelishidan oldin tegishli davolashni rejalashtirish muhim. 4. Yurak bo‘lmalarining kattalashishi Yurak teshigi yurakning ayrim bo‘lmalarining kengayishiga olib kelishi mumkin. Exokardiografiya orqali aniqlanadigan bu o‘zgarishlar teshikni yopish zarurligini ko‘rsatishi mumkin. 5. Teshikning o‘z-o‘zidan yopilmasligi Ayrim kichik teshiklar bola ulg‘aygan sari yopilishi mumkin. Ammo yopilmaydigan va yurak faoliyatiga ta’sir qiladigan ochiqliklar uchun aralashuv rejalashtirilishi mumkin. Bolalarda yurak teshigining belgilari qanday? Yurak teshigi bo‘lgan ayrim bolalarda hech qanday alomat kuzatilmasligi mumkin. Ayniqsa, katta teshiklarda quyidagi belgilar paydo bo‘lishi mumkin: - Tez nafas olish va nafas qisishi - Ovqatlanish paytida tez charchash - Haddan tashqari terlash - Yetarlicha vazn olmaslik - Tez-tez nafas yo‘llari infeksiyalari - Tez charchash va rivojlanishdan ortda qolish Bu belgilar kuzatilsa, bolalar kardiologiga murojaat qilish kerak. Yurak teshigini operatsiyasiz yopish mumkinmi? Ha. Ayrim yurak teshiklarini ochiq yurak operatsiyasisiz, chov sohasidagi qon tomiridan kiritiladigan kateter yordamida yopish mumkin. Anatomik tuzilishi mos bo‘lgan ayrim ASD turlarida kateter usuli afzal ko‘rilishi mumkin. Bu usul VSDning ayrim tanlangan holatlarida ham qo‘llanadi. Biroq har qanday yurak teshigini kateter yordamida yopib bo‘lmaydi. Davolash usulini tanlashda teshikning joylashuvi va o‘lchami, uning atrofidagi yurak to‘qimalari hamda boshqa hamroh nuqsonlar hisobga olinadi. Bolalarda yurak teshigi operatsiyasi qanday bajariladi? Jarrohlik davolashning maqsadi yurakdagi ochiqlikni yopib, qon aylanishining normal kechishini ta’minlashdir. Operatsiya vaqtida teshik o‘lchami va joylashuviga qarab bevosita choklar bilan yoki maxsus yamoq yordamida yopilishi mumkin. Operatsiya usuli va vaqti bolaning yoshi, vazni, yurak tuzilishi va kasallikning og‘irligiga qarab rejalashtiriladi. Yurak teshigi operatsiyasidan keyin bolalar odatiy hayotiga qayta oladimi? Tegishli vaqtda muvaffaqiyatli davolangan ko‘plab bolalar sog‘aygach, kundalik hayotiga qaytishi va yoshiga mos jismoniy faoliyat bilan shug‘ullanishi mumkin. Biroq operatsiyadan keyin bolalar kardiologi ko‘rigidan muntazam o‘tish muhim. Kuzatuv muddati va jismoniy faollik bo‘yicha tavsiyalar bolaning yurak salomatligiga qarab belgilanadi. Yurak teshigini erta aniqlash nima uchun muhim? Erta tashxis yurak teshigining o‘lchami va uning qon aylanishiga ta’sirini o‘z vaqtida baholash imkonini beradi. Zarur bo‘lganda, to‘g‘ri vaqtda bajarilgan aralashuv yurak yetishmovchiligi va o‘pka qon tomirlarining doimiy shikastlanishi kabi jiddiy asoratlarning oldini olishga yordam beradi. Yodda tuting: Bolalarda har bir yurak teshigi operatsiyani talab qilmaydi. Muhimi faqat teshikning o‘lchami emas, balki uning yurak va o‘pka salomatligiga ta’siridir. Mutaxassis nazoratining muntazam bo‘lishi va davolashning o‘z vaqtida amalga oshirilishi bolaning sog‘lom kelajagi uchun juda muhim.