Bolalarda boʻlmachalararo toʻsiq nuqsoni (BTN): yuragdagi teshikni davolash Boʻlmachalararo toʻsiq nuqsoni (BTN) yurakning oʻng va chap boʻlmachalari orasidagi devorda tugʻma teshik boʻlishidir. Ushbu teshik tufayli kislorodga boy qonning bir qismi chap boʻlmachadan oʻng boʻlmachaga oʻtib, oʻpkaga meʼyoridan koʻproq qon yuborilishiga sabab boʻlishi mumkin. Har bir BTN operatsiyani talab qilmaydi. Biroq katta teshiklar vaqt oʻtishi bilan yurakning oʻng tomoni kengayishiga va oʻpka qon aylanishidagi yuklama ortishiga olib kelishi mumkin. Bolalarda BTN belgilari qanday? Kichik BTNlar odatda belgi bermaydi va muntazam tekshiruvlarda aniqlanishi mumkin. Kattaroq teshiklarda esa quyidagi belgilar kuzatilishi mumkin: - Tez charchash va jismoniy faoliyatda qiynalish - Nafas qisilishi yoki tez nafas olish - Chaqaloqlarda ovqatlanish qiyinligi - Vazn yetarli oshmasligi va oʻsishdan orqada qolish - Baʼzi bolalarda nafas yoʻllari infeksiyalarining tez-tez takrorlanishi - Yurak tekshirilganda shovqin eshitilishi BTN tashxisi qanday qoʻyiladi? BTN tashxisidagi eng muhim usullardan biri exokardiografiya (yurakning ultratovush tekshiruvi) hisoblanadi. Ushbu usul yordamida yurakdagi teshikning kattaligi, joylashuvi, qon oqimining yoʻnalishi va yurak kameralariga taʼsiri baholanadi. Zarur boʻlganda elektrokardiografiya (EKG), oʻpka rentgenografiyasi yoki ilgʻor tasvirlash usullaridan foydalanilishi mumkin. BTN qachon davolanishi kerak? Kichik BTNlar, ayniqsa erta bolalik davrida oʻz-oʻzidan yopilishi yoki hech qanday aralashuvsiz kuzatilishi mumkin. Biroq quyidagi hollarda teshikni yopish masalasi kun tartibiga chiqishi mumkin: - Yurakning oʻng kameralarida sezilarli kengayish paydo boʻlishi - Oʻpkaga meʼyoridan koʻp qon oqishi - Bolaning oʻsishi va rivojlanishiga taʼsir qilishi - Sezilarli nafas qisilishi yoki jismoniy yuklamaga bardoshning kamayishi - Teshikning oʻz-oʻzidan yopilishi kutilmasligi va yurakka sezilarli yuk tushirishi Davolash vaqti bolaning sogʻligʻiga qarab belgilanadi. Sezilarli qon oʻtishiga sabab boʻlayotgan BTNlar koʻpincha maktabgacha davrda yopiladi. Bolalarda BTNni davolash usullari 1. Muntazam kuzatuv Kichik va yurakka sezilarli taʼsiri boʻlmagan teshiklarni bolalar kardiologi muayyan oraliqlarda kuzatishi mumkin. 2. BTNni kateter bilan yopish Mos tuzilishdagi sekundum turidagi BTNlarda chov tomiri orqali kiritiladigan kateter yordamida maxsus yopuvchi qurilma joylashtirilishi mumkin. Bu usul ochiq yurak operatsiyasini talab qilmaydi. 3. BTNni jarrohlik yoʻli bilan yopish Katta, yetarli chekka toʻqimasi boʻlmagan yoki kateter bilan yopishga yaroqsiz teshiklarda jarrohlik davolash qoʻllanilishi mumkin. Teshik bevosita choklar bilan yoki yamoq yordamida yopiladi. BTN davolanganidan keyin bolalar normal hayotga qaytishi mumkinmi? BTN oʻz vaqtida va muvaffaqiyatli yopilgandan keyin bolalarning katta qismi normal oʻsish va rivojlanishini davom ettirishi mumkin. Tiklanish muddati qoʻllanilgan usulga qarab oʻzgaradi. Muntazam kardiologik tekshiruvlar yurakning bitish jarayonini baholash uchun muhimdir. Erta tashxis nima uchun muhim? Davolashni talab qiladigan katta BTNlarning uzoq muddat ochiq qolishi yurakning oʻng tomoni kengayishiga, ritm buzilishlariga va baʼzi bemorlarda oʻpka tomirlarida bosim oshishiga olib kelishi mumkin. Erta tashxis va oʻz vaqtida amalga oshirilgan aralashuv bu asoratlar rivojlanish xavfini kamaytirishi mumkin. Xulosa Yuragdagi har bir teshik xavfli emas, ammo har bir teshik mutaxassis baholashini talab qiladi. Bolalarda BTN bugungi kunda kateter bilan yopish va jarrohlik usullari bilan samarali davolanishi mumkin boʻlgan tugʻma yurak kasalliklaridan biridir. Toʻgʻri vaqtda amalga oshirilgan aralashuv bolalarning sogʻlom kelajak sari qadam qoʻyishiga yordam berishi mumkin. Esda tuting: BTNni davolashdagi eng toʻgʻri yondashuvni teshikning kattaligi, turi, yurakka taʼsiri va bolaning umumiy sogʻligʻi inobatga olingan holda bolalar kardiologiyasi mutaxassisi belgilaydi.